အီဘုိလာ ကပ္ေရာဂါကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ ႏုိင္မည္လား
ကုိကုိဟန္
ယေန႔ အေနာက္ အာဖရိက ေဒသႀကီး တစ္ဝန္းလံုးကို လွည့္ပတ္၍ ကူးစက္ ေနေသာ အီဘုိလာ ဗိုင္းရပ္စ္ ေရာဂါကို လူတိုင္း ေၾကာက္လန္႔ ေနၾကရသည္။ ဤ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ ခံရပါက ကူးစက္ခံ လူနာ ၁ဝဝ တြင္ ၆ဝ မွ ၉ဝ အထိ အသက္ေသဆံုး ႏိုင္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ လက္ရွိ အခ်ိန္တြင္ အီဘိုလာ ေရာဂါသည္ ေၾကာက္မက္ ဖြယ္ရာေရာဂါ ျဖစ္ေနသည္။
ဤ ေရာဂါပုိးကို ယခုမွ စတင္၍ ေတြ႕ရွိသည္ မဟုတ္။ စေတြ႕သည္မွာ ႏွစ္ေပါင္း ၄ဝ နီးပါး ရွိသြားၿပီ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ယေန႔အထိ ကာကြယ္ ေဆးလည္း မေပၚေသး၊ ကုသသည့္ ေဆးလည္း မရွိေသးေၾကာင္း သိရသည္။
အေနာက္ အာဖရိက ေဒသရွိ ဂီနီႏုိင္ငံ ၌ ၿပီးခဲ့သည့္ မတ္လတြင္ အီဘုိလာ ကပ္ေရာဂါ စတင္ျဖစ္ပြား ခဲ့ၿပီး အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံ မ်ားျဖစ္ေသာ လုိက္ေဘးရီးယား ႏုိင္ငံ၊ ဆီရီယာ လီယြန္ႏုိင္ငံ မ်ားႏွင့္ နယ္စပ္ မ်ားတြင္လည္း ကူးစက္ ျဖစ္ပြားလ်က္ ရွိသည္။ အီဘိုလာ ဗိုင္းရပ္စ္မွာ နယ္စပ္ကုိ ျဖတ္ေက်ာ္ကာ သြားႏိုင္သည္။ နယ္စပ္ ေနထုိင္သူတုိ႔၏ ထံုးစံအတိုင္း ကူးသန္းသြားလာ လုပ္ကိုင္ၾက သူမ်ားျဖစ္၍ ေရာဂါ ကူးစက္မႈ လ်င္ျမန္စြာ ပ်ံ႕ႏွ႔ံလြယ္သည္။ ေလးလအတြင္း ၁ဝ၉၃ ဦး ကူးစက္သြားၿပီး ေသဆံုးသြား သည္မွာ ၆၆ဝ ရွိၿပီျဖစ္သည္။
'' ဤ ဗိုင္းရပ္စ္ ေရာဂါမွာ ႏိုင္ငံတကာ နယ္စပ္မ်ား၌ ျဖစ္ပြား ခ့ဲသျဖင့္ ၄င္းကုိ ဘယ္ႏုိင္ငံကမွ ေသခ်ာစြာ မကိုင္တြယ္ ႏိုင္ခဲ့ၾက ပါဘူး'' ဟု လန္ဒန္ၿမိဳ႕ရွိ က်န္းမာ သန္႔ရွင္းေရးႏွင့္ အပူပုိင္းေဒသ ေဆးဝါးဆုိင္ရာ လန္ဒန္ ေက်ာင္းေတာ္မွ ကူးစက္ ကပ္ေရာဂါ ဆုိင္ရာ ပါေမာကၡ ေဒးဗစ္ေဟးမန္း က ေျပာသည္။ သူသည္ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္က လူတြင္ အီဘုိလာ ေရာဂါ ပထမဆံုး ျဖစ္ပြားရာ ေနရာတြင္ လုပ္ကိုင္ခဲ့ဖူးသူ ျဖစ္သည္။
ယေန႔အထိ အီဘုိလာ ေရာဂါ ျဖစ္ေသာ ေနရာမ်ား ရွိေနျခင္းက ထုိ ကပ္ေရာဂါကို ေကာင္းစြာ ထိန္းခ်ဳပ္ ႏုိင္စြမ္း မရွိသည္ကို ေဖာ္ျပေနျခင္း ျဖစ္သည္။ ဤ ကပ္ေရာဂါကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ဖုိ႔ အတြက္ ဒံုးပ်ံ သိပၸံ ပညာရပ္ မလိုအပ္ေပ။ သို႔ေသာ္ ကပ္ေရာဂါ အေျခခံ ပညာ ေတြေတာ့ လိုအပ္သည္။ ကူးစက္ေရာဂါ ထိန္းခ်ဳပ္ေရး၊ က်န္းမာ သန္႔ရွင္းေရး အေလ့အက်င့္ ႏွင့္ မကူးစက္ ႏိုင္ေအာင္ ေဘးကင္းစြာ သၿဂႋဳဟ္ျခင္း တုိ႔ လုိအပ္သည္။
အီဘုိလာ ဗိုင္းရပ္စ္ပုိး သည္ ေရာဂါျဖစ္သူ ကိုယ္ခႏၶာမွ ထြက္ေသာ ေခြၽး၊ ေသြး၊ သလိပ္၊ က်င္ႀကီး၊ က်င္ငယ္၊ မ်က္ရည္၊ ႏွာရည္၊ တံေတြး စသည့္ အရည္မ်ားႏွင့္ ထိေတြ႕ မိပါက ကူးစက္တတ္သည္။ အီဘိုလာ ကား အဆုိးဆံုးေသာ ရန္သူျဖစ္ၿပီး အလ်င္အျမန္ ေသေစႏိုင္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ ပ်ံ႕ႏွံ႕ သြားမွာကို လြန္စြာ စိုးရိမ္ ေနရသည့္ အေျခအေန ရွိေနသည္။
ကပ္ေရာဂါ တစ္ခု က်ေရာက္ လာလွ်င္ လုပ္႐ိုးလုပ္စဥ္ တုံ႔ျပန္ ေဆာင္ရြက္မႈ မ်ားမွာ ထုိေရာဂါ ကူးစက္ခံရ သူမ်ားကုိ ေဆးဝါးမ်ား အသံုးျပဳ၍ ကုသၾကသည့္ အျပင္ အျခားလူ မ်ားကို မကူးစက္ေအာင္ တားဆီးၾက ရသည္။ ကာကြယ္ေဆး ထုိးကာ ေရာဂါ ျဖစ္ပြားသူ မ်ားကို ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ၾက ရသည္။ လူထုအတြင္း ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး မျပန္႔ရေအာင္ တားဆီးသည္။ ပ်ံ႕ႏွံ႕မႈ ေႏွးေကြးေအာင္ လုပ္ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ယခု အီဘိုလာ ေရာဂါကို မည္သည့္ ေဆးႏွင့္ ကုရမည္၊ မည္သည့္ ကာကြယ္ေဆး ႏွင့္ ထုိးေပးရမည္ ဟူေသာ တိက်သည့္ ၫႊန္ၾကားမႈ မရွိ ျဖစ္ေနသည္။
အီဘုိလာသည္ သူ႔ရာသီႏွင့္သူ ျဖစ္တတ္သည္။ ေဝးလံေသာ ေနရာမ်ားတြင္ ျဖစ္ေလ့ရွိသည္။ ၄င္းအတြက္ ေဆးမရွိ ေသးပါ။ ေရာဂါျဖစ္ေသာ လူမ်ားတြင္ အႀကီးအက်ယ္ စမ္းသပ္ရန္ ေနရာလည္း လံုလံု ေလာက္ေလာက္ ေကာင္းေကာင္း မြန္မြန္ မရွိေသးပါ။ အီဘိုလာ ဗိုင္းရပ္စ္သည္ လူ၏ ခုခံအားကို အလံုအေလာက္ ျမႇင့္တင္ေပးေသာ ကာကြယ္ေဆးကို ထုတ္လုပ္ရန္ စိန္ေခၚ ေနသည္။ ဗိုင္းရပ္စ္သည္ ပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိး ျဖစ္တတ္မႈ ေၾကာင့္ ကာကြယ္ေဆး ကလည္း အသီးသီး လုိက္၍ လုိအပ္ ေနသည္။ အီဘုိလာ ဗိုင္းရပ္စ္ စြမ္းရည္မွာ ခ်က္ခ်င္းပံုတူ ကူးတတ္သည္ ျဖစ္ရာ ကာကြယ္ေဆးကုိ ခုခံမႈလည္း ခ်က္ခ်င္း လက္ငင္း ျဖစ္လာ တတ္သည္။
ကုသမႈအသစ္ ျဖစ္ႏိုင္ေျခသည္ အသက္လည္း ကယ္ရမည္။ အျခားလူမ်ား ကိုလည္း ကူးစက္မႈ ေလွ်ာ့ခ်ရ မည္။ အနာဂတ္ တြင္လည္း ဤေရာဂါ ျပန္မျဖစ္ေအာင္ လုပ္ရမည္ ျဖစ္သည္။ အဆုိပါ စိန္ေခၚမႈမ်ား ရွိေနေသာ္လည္း အေမရိကန္ ႏုိင္ငံ US National Institute of Allergy and Inferctions Diseases ( NIAID ) မွ ကာကြယ္ေရး ေဆးသုေတသန ဌာန အပါအဝင္ အဖြဲ႕အစည္း မ်ားသည္ အဆုိပါ ကုသကာကြယ္ ရမည့္ ေဆးမရွိ ေသးသည့္ အီဘုိလာေဆး အတြက္ ကုသ ကာကြယ္ႏုိင္မည့္ ေဆးမ်ာ းထုတ္လုပ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းလ်က္ ရွိေနေၾကာင္း သိရသည္။
ေဒါက္တာ ဖာရာ ၏ အယူအဆ မ်ားအား အီဘိုလာ ေရာဂါကုိ ပထမပူးတြဲ ေတြ႕ရွိခဲ့သူ LSHTM ၏ ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး မီတာပိုင္းေအာ့ ကလည္း သေဘာတူသည္။ စမ္းသပ္ ထုတ္လုပ္ လုိက္သည့္ ေဆးမ်ား၏ ထိေရာက္မႈ အာနိသင္ကုိ ျပန္လည္ အကဲျဖတ္ရန္ ဆုိသည္မွာ မရွိသေလာက္ ပါဟု ေျပာသည္။ က်န္းမာေရး လုပ္သားမ်ားႏွင့္ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္း မ်ားအား အာကာသ ဝတ္စံုမ်ားက့ဲ သုိ႔ ပုိးသတ္ ထားေသာ ဝတ္စံုမ်ားကို ဝတ္ဆင္လ်က္ အီဘုိလာ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ေသာ ေက်းရြာမ်ား ထဲသို႔ ဝင္ေရာက္ ၾကရသည္။ ႐ိုးရာဓေလ့ အရ လူေသကုိ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္ ထိေတြ႕ျခင္း၊ ဝမ္းနည္း ေၾကကြဲကာ ဖက္ရမ္း ႏႈတ္ဆက္ျခင္း မ်ားကို မလုပ္ၾကရန္ တားျမစ္ ထားသည္။
ထို႔အျပင္ ေက်းရြာသား မ်ားက အစိုးရ ႏွင့္ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနတုိ႔ အေပၚ ႏွစ္လရွည္ၾကာစြာ အယံုအၾကည္ မရွိျခင္းေၾကာင့္ ျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္ရန္ လာၾကေသာ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္းမ်ားကို ခဲမ်ားျဖင့္ ပစ္ေပါက္၍ ေမာင္းထုတ္ျခင္း မ်ားႏွင့္ ေတာခုတ္ ဓားရွည္ႀကီး မ်ားျဖင့္ ခုတ္သတ္မည္ ဟု ၿခိမ္းေျခာက္မႈ မ်ား ျပဳလုပ္ ေနေၾကာင္း ကမာၻ ့ က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ( WHO ) ၏ ေျပာေရး ဆိုခြင့္ ရွိသူတစ္ဦးက ေျပာၾကား ခဲ့သည္။ ဤ ကပ္ေရာဂါကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ၾကေသာ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္းမ်ား ႏွင့္ ေရာဂါသည္မ်ား အၾကား တင္းမာမႈ မ်ားေၾကာင့္ ကာကြယ္ေဆး ထုိးေရးကိစၥကုိ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္းမ်ားက အကူအညီ မေပးရဲ ၾကသည့္ အေျခအေန ျဖစ္ေနသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကမာၻ ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ ( WHO ) က ေျပာရာ၌ ဤကပ္ ေရာဂါ ကပ္ဆိုက္ေနသည့္ ေဒသမ်ားသုိ႔ သြားေရာက္၍ ကာကြယ္ေဆးထုိး စမ္းသပ္ျခင္း မျပဳလုပ္ဘဲ အျခားနည္းလမ္း ကိုသာ ႀကိဳးစား မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကား ခဲ့သည္။
က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္းမ်ားသည္ အမွန္တကယ္ ကူးစက္ေနေသာ လူမ်ား၏ ေနရာေဒသ မ်ားတြင္ သြားေရာက္ လုပ္ကုိင္ ေနၾကရ၍ အလြန္ အႏၲရာယ္ မ်ားသည္။ သုိ႔ေသာ္ အီဘုိလာ ေရာဂါက်ေရာက္ ခ်ိန္တြင္ ကာကြယ္ေဆးမ်ား ႀကိဳတင္စမ္းသပ္ ထုတ္လုပ္မႈမ်ား မရွိခဲ့ေသာ္လည္း အကယ္၍ အဆိုပါ ကပ္ေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္း ေစသည့္ ေဆးဝါးမ်ားသာ ထုတ္လုပ္ ႏုိင္မည္ ဆုိပါက အီဘုိလာ ကပ္ေရာဂါသည္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ လူမ်ား ကူးစက္မည္ ဆုိပါက အဆိုပါ ကာကြယ္ေဆး မ်ားျဖင့္ ေကာင္းစြာ ထိန္းခ်ဳပ္ လုပ္ေဆာင္ ႏုိင္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း အီဘိုလာ ကပ္ေရာဂါ အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ အျဖစ္ ေရးသား လိုက္ရပါသည္။ ။
#Themyawadydaily
